مرتضى راوندى
532
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )
مورد بحث و ترديد بوده است ، چنان كه ابن سينا مثلا به علم كيميا معتقد نبود طبيعيون يا فلاسفه طبيعى « 1 » ( ناتوراليستها ) معتقدند كه در عالم ، به جز موجودات طبيعى چيز ديگرى وجود ندارد . اين عقيدهء فلسفى را فلسفهء اصالت طبيعت « 2 » يا ناتوراليسم مىنامند . طبيعيون براى عالم ، هيچ علت غايى و علت فاعلى جز طبيعت نمىشناسند ، و وجود انسان را مانند موجودات ديگر ، مولود حوادث طبيعى مىدانند و بر خلاف گفته بسيارى از حكما و ارباب اديان وجود انسان را غايت و غرض از آفرينش موجودات نمىدانند . » « 3 » اقليم اقليم يك محل معين ، مجموعه عوامل جوّى است كه مدتى بالنّسبه طولانى دوام مىيابد و وضع آن محل را از لحاظ آب و هوا ، در طى مدتى نسبتا طولانى مشخص مىسازد ، از جمله عوامل مذكور ، دما ، ريزش باران ، رطوبت ، باد و فشار جوّ است . عرض جغرافيايى ، عامل درجهء اول مؤثر در آب و هواست عوامل درجه دوم عبارت است از موقعيت يك منطقه ، نسبت به خشكى ، يا دريا ، بلندى و پستى ، بادها ، جريانهاى دريايى و غيره . كرهء زمين را از جهت اقليم به مناطق اقليمى تقسيم مىكنند كه از آن جملهاند منطقهء استوايى ، منطقه گردمدارى ، منطقه ميانه ، منطقه معتدله ، منطقه قطبى ( يكى از مشخصات منطقه قطبى اين است كه تابستان آن كوتاه و زمستانهايش بلند است و در آنجا زمين پيوسته يخ زده است ) . منطقه معتدله موسوم به منطقه مديترانهاى كه مشخصهء آن دماى ملايم ، باران معتدل در زمستان و تابستانهاى خشك مىباشد . انواع مختلف اقليمها ، ناشى از تركيب عامل اصلى ( يعنى عرض جغرافيايى ) با عوامل ثانوى است و عبارتند از : اقليم برّى كه در نواحى استوايى ، و آفتابى و خشك ديده مىشود و همراه تغييرات شديد فصلى دماست از نمونههاى آن صحراى آفريقا و سيبرى مىباشد . اقليم بحرى كه از مشخصات آن تغيير خفيف و ملايم دماى روزانه و سالانه است . اقليم ساحلى كه در آن جهت وزش بادها ، نقش عمدهاى در وضع عمومى منطقه
--> ( 1 ) . Naturaliste ( 2 ) . Naturalism ( 3 ) . دايرة المعارف فارسى ، جلد دوم ، از ص 1618 بهبعد .